📑 Table of Contents▼
Ewa Kula-Świeźewska
Państwo działania

 Polska

profesor, doktor habilitowany nauk biologicznych
Specjalność: biochemia, biofizyka, biologia molekularna
Doktorat

1990 – nauki przyrodnicze
Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, Pracownia Fosfolipidów

Habilitacja

1997 – nauki biologiczne
IBB PAN

Profesura

2002

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Ewa Maria Kula-Świeżewska – polska profesor i doktor habilitowany nauk biologicznych, profesor zwyczajny Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk[1]. Pracownik naukowy i kierownik Zakładu Biochemii Lipidów IBB PAN[2][3]. Kieruje również Szkołą Biologii Molekularnej tego instytutu[4]. Koordynator projektów realizowanych przez Narodowe Centrum Nauki[5], członek Rad Naukowych Instytutu Chemii Organicznej PAN oraz Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN w kadencji 2019-2022[6][7].

Doktoryzowała się w dyscyplinie nauk przyrodniczych w 1990 roku w Pracowni Fosfolipidów IBB PAN pisząc pracę zatytułowaną Różnorodność poliprenoli roślinnych ocena możliwości ich zastosowania jako analogów dolicholi zwierzęcych[1][8], habilitację uzyskała w 1997 na podstawie rozprawy pt. Rola związków izoprenoidowych w komórkach roślinnych. Biosynteza, funkcje biologiczne i występowanie[1]. Tytuł profesora nauk biologicznych nadano jej w dniu 15 maja 2002 postanowieniem ówczesnego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego[9][10][1].

Jest jednym z wykonawców pracy badawczej pt. Charakterystyka tkanek i komórek myszy Ercc1-/- jako modelu do badań nad wpływem stresu oksydacyjnego na procesy starzenia napisanej w ramach jednego z projektów NCN[1][11], a także rozprawy pt. Molekularne podstawy odpowiedzi roślin uprawnych i modelowych na stres[1]. Wraz z kilkoma innymi naukowcami opatentowała System nośników kwasów nukleinowych, sposób przygotowania systemu oraz ich zastosowanie[12], natomiast wspólnie z Tadeuszem Chojnackim opracowała i opatentowała Sposób wytwarzania znakowanych trytem ubichinonów i ich analogów strukturalnych[2]. Równocześnie wraz z nim i grupą innych uczonych zgłosiła patent na Trimetyloaminowe pochodne poli-cis i poli-trans liniowych oligomerów izoprenowych, sposób ich wytwarzania oraz ich zastosowanie[2].

Profesor wizytujący Uniwersytetu Sztokholmskiego[13]. Jednym z jej współpracowników jest szwedzki cytolog, Gustav Dallner[13].

Publikacje naukowe

edytuj

Autorka lub współautorka następujących publikacji naukowych:

  • Dolichols of the fern Matteucia struthiopteris[14]
  • Stereoselectivity in the synthesis of polyprenylphosphoryl β-d-ribofuranoses[15]
  • The search for polyprenols in dendroflora of Vietnam[16]
  • Alloprenols: novel alpha-trans-polyprenols of Allophylus caudatus[17]
  • New cationic polyprenyl derivative proposed as a lipofecting agent[18]
  • Polyisoprenol Specificity in the Campylobacter jejuni N-Linked Glycosylation Pathway[19]
  • Quantification of dolichol in the human lens with different types of cataracts[20]
  • Influence of short-term sulfur starvation on photosynthesis-related compounds and processes in tobacco[1]
  • Complete 1H and 13C signal assignment of prenol-10 with 3D NMR spectroscopy[21]
  • Stereoselective syntheses of heptaprenylphosphoryl β-d-arabino-and β-d-ribo-furanoses[22]
  • SRD5A3 is required for converting polyprenol to dolichol and is mutated in a congenital glycosylation disorder[23]
  • Effects of myosin heavy chain (MHC) plasticity induced by HMGCoA-reductase inhibition on skeletal muscle functions[24]
  • Configuration of polyisoprenoids affects the permeability and thermotropic properties of phospholipid/polyisoprenoid model membranes[25]
  • Polyisoprenoids - Secondary metabolites or physiologically important superlipids?[26]
  • HMG CoA reductase inhibition by Simvastatin gets rat β-Myosin heavy chain disappeared: A statin paradox[27]
  • Application of supercritical CO2 for extraction of polyisoprenoid alcohols and their esters from plant tissues[28]
  • Sugar availability modulates polyisoprenoid and phytosterol profiles in Arabidopsis thaliana hairy root culture[29]
  • Effect of salt stress on prenol lipids in the leaves of Tilia ‘Euchlora'[30]
  • Analysis of Plant Polyisoprenoids[31]
  • Cationic derivative of polyprenol, a potential component of liposomal drug carriers, does not alter renal function in rats[32]
  • Effects of liposomes with polyisoprenoids, potential drug carriers, on the cardiovascular and excretory system in rats[33]
  • cis-Prenyltransferase atCPT6 produces a family of very short-chain polyisoprenoids in planta[34]
  • Isoprenoid generating systems in plants - A handy toolbox how to assess contribution of the mevalonate and methylerythritol phosphate pathways to the biosynthetic process[35]
  • Isoprenoid Alcohols are Susceptible to Oxidation with Singlet Oxygen and Hydroxyl Radicals[36]
  • Modeling of Dolichol Mass Spectra Isotopic Envelopes as a Tool to Monitor Isoprenoid Biosynthesis[37]

Odznaczenia

edytuj

Nagrody i wyróżnienia

edytuj

Uhonorowana m.in.:

  • Nagrodą Naukową Wydziału II Nauk Biologicznych i Rolniczych PAN za cykl prac na temat Mechanizmu biosyntezy i biologicznej roli poliizopropenoidów u eukariontów (2016)[3]
  • Nagrodą Prezesa Rady Ministrów za dorobek naukowy z zakresu biochemii, chemii bioorganicznej i badań molekularnych związków izoprenoidowych[39].

Przypisy

edytuj
  1. ↑ a b c d e f g Prof. dr hab. Ewa Kula-Świeżewska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2020-01-10].
  2. ↑ a b c Zakład Biochemii Lipidów [online], www.ibb.waw.pl [dostęp 2020-01-10].
  3. ↑ a b Wręczono Nagrody Naukowe Wydziału II PAN 2016 [online], instytucja.pan.pl [dostęp 2020-01-10].
  4. ↑ Szkoła Biologii Molekularnej IBB PAN [online], www.ibb.waw.pl [dostęp 2020-01-10].
  5. ↑ Ewa Kula-Świeżewska [online], projekty.ncn.gov.pl [dostęp 2020-01-10] (pol.).
  6. ↑ Rada Naukowa - Instytut Chemii Organicznej Polskiej Akademii Nauk [online], www.e-bip.org.pl [dostęp 2020-01-10] [zarchiwizowane z adresu 2020-01-26].
  7. ↑ Rada Naukowa [online], imdik.bip.gov.pl [dostęp 2020-01-10].
  8. ↑ PRACE DOKTORSKIE /MAGISTERSKIE IBB PAN 1958-2016(ZESTAWIENIE) [online], 1990, poz. 2731/1990/N.
  9. ↑ Wolters Kluwer, POSTANOWIENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 15 maja 2002 r. o nadaniu tytułu naukowego profesora. [online], OpenLEX [dostęp 2020-01-10] (pol.).
  10. ↑ Otrzymali tytuł profesora - Archiwum Rzeczpospolitej [online], archiwum.rp.pl [dostęp 2020-01-10].
  11. ↑ Wykaz projektów badawczych własnych wykonanych i rozliczonych pochodzących z konkursów przekazanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do realizacji w Narodowym Centrum Nauki w grupie Nauk o Życiu. [online], poz. 46.
  12. ↑ Opis patentowy PL 230096 B1 [online].
  13. ↑ a b Gustav Dallner - Stockholm University [online], www.su.se [dostęp 2020-01-10].
  14. ↑ Magdalena Wojtas, Tomasz Bieńkowski, Monika Zelman-Femiak, Seiji Tateyama, Hiroshi Sagami, Dolichols of the fern Matteucia struthiopteris., „Acta Biochimica Polonica”, 52 (1), 2005, s. 255–259, ISSN 0001-527X [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  15. ↑ Avraham Liav, Ewa Swiezewska, Ewa Ciepichal, Patrick J. Brennan, Stereoselectivity in the synthesis of polyprenylphosphoryl β-d-ribofuranoses, „Tetrahedron Letters”, 47 (49), 2006, s. 8781–8783, DOI: 10.1016/j.tetlet.2006.09.163, ISSN 0040-4039 [dostęp 2020-01-10].
  16. ↑ Andrzej Marczewski, Ewa Ciepichal, Le Xuan Canh, Tran The Bach, Ewa Swiezewska, The search for polyprenols in dendroflora of Vietnam, „Acta Biochimica Polonica”, 54 (4), 2007, s. 727–732, ISSN 0001-527X [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  17. ↑ Ewa Ciepichal, Jacek Wojcik, Tomasz Bienkowski, Magdalena Kania, Malgorzata Swist, Alloprenols: novel alpha-trans-polyprenols of Allophylus caudatus, „Chemistry and Physics of Lipids”, 147 (2), 2007, s. 103–112, DOI: 10.1016/j.chemphyslip.2007.04.002, ISSN 0009-3084, PMID: 17507003 [dostęp 2020-01-10].
  18. ↑ Zbigniew Madeja, Monika Rak, Ewa Wybieralska, Igor Rózański, Marek Masnyk, New cationic polyprenyl derivative proposed as a lipofecting agent, „Acta Biochimica Polonica”, 54 (4), 2007, s. 873–876, ISSN 0001-527X, PMID: 18066397 [dostęp 2020-01-10].
  19. ↑ Mark M. Chen, Eranthie Weerapana, Ewa Ciepichal, Jacek Stupak, Christopher W. Reid, Polyisoprenol Specificity in the Campylobacter jejuni N-Linked Glycosylation Pathway, „Biochemistry”, 46 (50), 2007, s. 14342–14348, DOI: 10.1021/bi701956x, ISSN 0006-2960, PMID: 18034500, PMCID: PMC2585822 [dostęp 2020-01-10].
  20. ↑ Devarshi Gajjar, Adam Jozwiak, Ewa Swiezewska, Bhagwat Alapure, Trilok Parmar, Quantification of dolichol in the human lens with different types of cataracts, „Molecular Vision”, 15, 2009, s. 1573–1579, ISSN 1090-0535, PMID: 19693292, PMCID: PMC2728568 [dostęp 2020-01-10].
  21. ↑ Maria Misiak, Wiktor Koźmiński, Maria Kwasiborska, Jacek Wójcik, Ewa Ciepichal, Complete 1H and 13C signal assignment of prenol-10 with 3D NMR spectroscopy, „Magnetic Resonance in Chemistry”, 47 (10), 2009, s. 825–829, DOI: 10.1002/mrc.2473, ISSN 1097-458X [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  22. ↑ Avraham Liav, Ewa Ciepichal, Ewa Swiezewska, Adela Bobovská, Petronela Dianišková, Stereoselective syntheses of heptaprenylphosphoryl β-d-arabino-and β-d-ribo-furanoses, „Tetrahedron Letters”, 50 (19), 2009, s. 2242–2244, DOI: 10.1016/j.tetlet.2009.02.188, ISSN 0040-4039 [dostęp 2020-01-10].
  23. ↑ Vincent Cantagrel, Dirk J. Lefeber, Bobby G. Ng, Ziqiang Guan, Jennifer L. Silhavy, SRD5A3 is required for converting polyprenol to dolichol and is mutated in a congenital glycosylation disorder, „Cell”, 142 (2), 2010, s. 203–217, DOI: 10.1016/j.cell.2010.06.001, ISSN 1097-4172, PMID: 20637498, PMCID: PMC2940322 [dostęp 2020-01-10].
  24. ↑ Laura Trapani, Luca Melli, Marco Segatto, Viviana Trezza, Patrizia Campolongo, Effects of myosin heavy chain (MHC) plasticity induced by HMGCoA-reductase inhibition on skeletal muscle functions, „FASEB journal: official publication of the Federation of American Societies for Experimental Biology”, 25 (11), 2011, s. 4037–4047, DOI: 10.1096/fj.11-184218, ISSN 1530-6860, PMID: 21798954 [dostęp 2020-01-10].
  25. ↑ Ewa Ciepichal, Malgorzata Jemiola-Rzeminska, Jozefina Hertel, Ewa Swiezewska, Kazimierz Strzalka, Configuration of polyisoprenoids affects the permeability and thermotropic properties of phospholipid/polyisoprenoid model membranes, „Chemistry and Physics of Lipids”, 164 (4), 2011, s. 300–306, DOI: 10.1016/j.chemphyslip.2011.03.004, ISSN 1873-2941, PMID: 21440533 [dostęp 2020-01-10].
  26. ↑ Liliana Surmacz, Ewa Swiezewska, Polyisoprenoids - Secondary metabolites or physiologically important superlipids?, „Biochemical and Biophysical Research Communications”, 407 (4), 2011, s. 627–632, DOI: 10.1016/j.bbrc.2011.03.059, ISSN 1090-2104, PMID: 21419101 [dostęp 2020-01-10].
  27. ↑ Laura Trapani, Marco Segatto, Adam Jozwiak, Ewa Swiezewska, Valentina Pallottini, HMG CoA reductase inhibition by Simvastatin gets rat β-Myosin heavy chain disappeared: A statin paradox, „Open Journal of Molecular and Integrative Physiology”, 3 (1), 2013, s. 1–5, DOI: 10.4236/ojmip.2013.31001 [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  28. ↑ Adam Jozwiak, Robert Brzozowski, Zygmunt Bujnowski, Tadeusz Chojnacki, Ewa Swiezewska, Application of supercritical CO2 for extraction of polyisoprenoid alcohols and their esters from plant tissues, „Journal of Lipid Research”, 54 (7), 2013, s. 2023–2028, DOI: 10.1194/jlr.D038794, ISSN 1539-7262, PMID: 23673976, PMCID: PMC3679403 [dostęp 2020-01-10].
  29. ↑ Adam Jozwiak, Magdalena Ples, Karolina Skorupinska-Tudek, Magdalena Kania, Marta Dydak, Sugar availability modulates polyisoprenoid and phytosterol profiles in Arabidopsis thaliana hairy root culture, „Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Molecular and Cell Biology of Lipids”, 1831 (2), 2013, s. 438–447, DOI: 10.1016/j.bbalip.2012.11.006, ISSN 1388-1981 [dostęp 2020-01-10].
  30. ↑ Aneta Baczewska, Wojciech Dmuchowski, Adam Jóźwiak, Darek Gozdowski, Paulina Bragoszewska, Effect of salt stress on prenol lipids in the leaves of Tilia ‘Euchlora’, „Dendrobiology”, 72, 2014, s. 177–186, ISSN 1641-1307 [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  31. ↑ Analysis of Plant Polyisoprenoids, experiments.springernature.com, DOI: 10.1007/978-1-4939-0606-2_9 [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  32. ↑ Olga Gawrys, Krzysztof Hubert Olszyński, Katarzyna Gawarecka, Ewa Swiezewska, Tadeusz Chojnacki, Cationic derivative of polyprenol, a potential component of liposomal drug carriers, does not alter renal function in rats, „European Journal of Lipid Science and Technology”, 116 (5), 2014, s. 659–662, DOI: 10.1002/ejlt.201300489, ISSN 1438-9312 [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  33. ↑ Olga Gawrys, Marta Polkowska, Malwina Roszkowska-Chojecka, Katarzyna Gawarecka, Tadeusz Chojnacki, Effects of liposomes with polyisoprenoids, potential drug carriers, on the cardiovascular and excretory system in rats, „Pharmacological reports: PR”, 66 (2), 2014, s. 273–278, DOI: 10.1016/j.pharep.2013.09.009, ISSN 1734-1140, PMID: 24911081 [dostęp 2020-01-10].
  34. ↑ Liliana Surmacz, Danuta Plochocka, Magdalena Kania, Witold Danikiewicz, Ewa Swiezewska, cis-Prenyltransferase atCPT6 produces a family of very short-chain polyisoprenoids in planta, „Biochimica et Biophysica Acta”, 1841 (2), 2014, s. 240–250, DOI: 10.1016/j.bbalip.2013.11.011, ISSN 0006-3002, PMID: 24291644 [dostęp 2020-01-10].
  35. ↑ Agata Lipko, Ewa Swiezewska, Isoprenoid generating systems in plants - A handy toolbox how to assess contribution of the mevalonate and methylerythritol phosphate pathways to the biosynthetic process, „Progress in Lipid Research”, 63, 2016, s. 70–92, DOI: 10.1016/j.plipres.2016.04.002, ISSN 1873-2194, PMID: 27133788 [dostęp 2020-01-10].
  36. ↑ Joanna Komaszylo Née Siedlecka, Magdalena Kania, Marek Masnyk, Piotr Cmoch, Iwona Lozinska, Isoprenoid Alcohols are Susceptible to Oxidation with Singlet Oxygen and Hydroxyl Radicals, „Lipids”, 51 (2), 2016, s. 229–244, DOI: 10.1007/s11745-015-4104-y, ISSN 1558-9307, PMID: 26715533, PMCID: PMC4735226 [dostęp 2020-01-10].
  37. ↑ Adam Jozwiak, Agata Lipko, Magdalena Kania, Witold Danikiewicz, Liliana Surmacz, Modeling of Dolichol Mass Spectra Isotopic Envelopes as a Tool to Monitor Isoprenoid Biosynthesis, „Plant Physiology”, 174 (2), 2017, s. 857–874, DOI: 10.1104/pp.17.00036, ISSN 0032-0889, PMID: 28385729 [dostęp 2020-01-10] (ang.).
  38. ↑ M.P. z 2025 r. poz. 163 – pkt 8.
  39. ↑ Naukowiec ZUT-u wśród laureatów Nagrody Prezesa Rady Ministrów - Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie [online], www.zut.edu.pl [dostęp 2020-01-10].