Civic technology 📖 Wikipedia

Civic technology (z ang. dosł. technologia obywatelska) – zastosowanie technologii informatycznych do wzmacniania relacji między obywatelami a władzą publiczną poprzez oprogramowanie wspierające komunikację, podejmowanie decyzji, świadczenie usług publicznych i procesy polityczne^[1]. Obejmuje rozwiązania budowane zarówno przez społeczności wolontariuszy, organizacje pozarządowe i firmy prywatne, jak i przez zespoły działające wewnątrz administracji publicznej^[2]. W taksonomii administracji elektronicznej civic technology mieści się w kategorii relacji rząd–obywatel (G2C, government-to-citizen)^[2].

Pojęcie civic technology upowszechniło się w 2013 roku po publikacji raportu fundacji Knight Foundation(inne języki) pt. The Emergence of Civic Tech. Raport zmapował inwestycje w tej dziedzinie i zaproponował podział projektów na dwie główne kategorie: otwarty rząd (open government) oraz działanie wspólnotowe (community action)^[1].

Wcześniej, w 2009 roku, w Stanach Zjednoczonych powstała organizacja Code for America(inne języki) założona przez Jennifer Pahlkę(inne języki), która zapoczątkowała program stypendialny wzorowany na Korpusie Pokoju, wprowadzający programistów do urzędów miejskich na okresowe staże^[3]. W Wielkiej Brytanii podobne narzędzia rozwijała powstała w 2003 roku organizacja mySociety(inne języki), założona przez Toma Steinberga(inne języki), byłego pracownika brytyjskiej kancelarii premiera^[4].

Raport Knight Foundation z 2013 roku wyróżnił dwie podstawowe grupy projektów^[1].

Otwarty rząd obejmuje narzędzia służące dostępowi do danych i transparentności, wizualizacji i mapowaniu danych publicznych, mechanizmom głosowania i wyborów oraz konsultacjom i partycypacyjnemu podejmowaniu decyzji.

Działanie wspólnotowe obejmuje platformy sąsiedzkiego dzielenia się dobrami, fora dzielnicowe, finansowanie społecznościowe inicjatyw publicznych, mobilizację społeczną oraz budżet partycypacyjny^[5].

FixMyStreet(inne języki), uruchomiony przez mySociety w 2007 roku, umożliwia mieszkańcom Wielkiej Brytanii zgłaszanie samorządom usterek infrastruktury takich jak uszkodzone chodniki czy graffiti. Do 2017 roku przez serwis przeszedł milion zgłoszeń, a jego otwarty kod został zaadaptowany w kilkudziesięciu krajach^[4].

Tajwańska społeczność g0v(inne języki) (czyt. „gov zero") została założona pod koniec 2012 roku przez Chia-lianga Kao, Audrey Tang i innych z myślą o budowie otwartego oprogramowania zwiększającego przejrzystość informacji publicznych. Społeczność zdobyła rozgłos podczas studenckiego ruchu słoneczników z 2014 roku, dostarczając platform do agregowania informacji o przebiegu protestów^[6]. Audrey Tang, jedna z założycielek społeczności, w 2016 roku została mianowana ministrem cyfryzacji Tajwanu^[7].

W Stanach Zjednoczonych Code for America rozwija m.in. program stypendialny Fellowship oraz portale ułatwiające obywatelom dostęp do świadczeń socjalnych. Organizacja zainicjowała również międzynarodową sieć Code for All, do której przyłączyły się m.in. Code for Japan i Code for Poland^[2].

Założona w 2010 roku przez Daniela Macyszyna Fundacja ePaństwo (od 2023 roku Fundacja Moje Państwo) uruchomiła portal Sejmometr, prezentujący w przystępnej formie dane o pracy Sejmu RP i poszczególnych posłów. Sejmometr został następnie rozwinięty w portal MojePaństwo agregujący m.in. dane z KRS o spółkach i organizacjach pozarządowych, dane o jakości powietrza udostępniane we współpracy z ClientEarth oraz aplikację „Jak są wydawane moje podatki" opracowaną z Instytutem Badań Strukturalnych^[8]. We wrześniu 2013 roku fundacja, we współpracy z Otwartą Małopolską, zainicjowała program Koduj dla Polski – polski odpowiednik amerykańskiego Code for America, łączący programistów z aktywistami społecznymi i urzędnikami nad oddolnymi projektami informatycznymi służącymi społecznościom lokalnym. Pierwsze spotkanie odbyło się w Krakowie 25–26 października 2013 roku, a kolejne grupy powstały m.in. w Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu i Olsztynie^[9].

W listopadzie 2018 roku rząd uruchomił program GovTech Polska, ścieżkę współpracy między administracją publiczną a małymi firmami technologicznymi opartą na otwartych konkursach na rozwiązania dla instytucji państwowych^[10]. Polski Instytut Ekonomiczny opisał GovTech jako próbę systemowego ustrukturyzowania kierowanej do administracji oferty start-upów i MŚP oraz dyfuzji innowacji w sektorze publicznym^[11].

Zakres pojęcia jest przedmiotem dyskusji. Część autorów do civic technology zalicza również platformy ekonomii współdzielenia (Uber, Airbnb), powołując się na ich rolę w sytuacjach kryzysowych, jak udostępnianie noclegów po huraganie Sandy w 2012 roku^[2]. Krytycy, w tym Nathaniel Heller z Results for Development Institute, argumentują że misja firm nastawionych na zysk nie odpowiada celowi „technologii dla dobra publicznego" i powinna być z tego pojęcia wyłączona^[12].

• administracja elektroniczna
• budżet partycypacyjny
• demokracja uczestnicząca
• nauka obywatelska
• otwarty rząd
• wolne oprogramowanie